نقد مجموعه شعر کتاب اثر فاضل نظری / چنور جوانمردی

نوشته شده توسط:پیام کریمی کرماشانی | ۱۰۸ دیدگاه

نگاهی به مجموعه شعر «کتاب» از فاضل نظری

نقدی از چنور جوانمردی

چنور جوانمردی / نویسنده اهل پاوه و مدرس / ادبی19 اختصاصی

اختصاصی از ادبی19

شکلک های محدثه

نگاهی به مجموعه شعر «کتاب» از فاضل نظری

چنور جوانمردی

چکیده

آخرین مجموعه شعر فاضل نظری باعنوان «کتاب»، بعد از ضد و سه گانه ی «اقلیت»، «آن ها» و «گریه های امپراطور»، با انتشارات سوره ی مهر به چاپ رسیده است که شامل 39غزل با مضامین عاشقانه، عارفانه و اجتماعی است که دراین بین سهم عاشقانه هایش بیشتر می باشد. از نام گذاری این اثر و تداعی آن با قرآن ؛گویی شاعر می خواهد رسالت روشنگری و توجه دوباره به خواندن را یادآوری کند. استفاده ازکلمات ساده و روان، مضامین و ضرب المثل های امروزی، توجه به عشق باتمام مصادیق آن و نوعی یأس و دلمردگی درشعرهایش به چشم می خورد.

واژگان کلیدی: شعر معاصر؛ فاضل نظری؛ غزل.

مقدمه

شعر امروز ایران در مسیر بهره مندی از تجربه های گذشته در بسیاری از حوزه ها از جمله قالب های سنتی، خاصه درغزل، دستاوردهای تازه ای داشته است از آن میان می توان به استفاده از مفاهیم نو، توجه به ساختار طبیعی زبان و روزآمدکردن زبان و بیان آن اشاره کرد. از موفقیت های شعر نظری هم می توان بهره جستن از قالب غزل باشد که مخاطب را به خود جذب می کند. در بسیاری از ابیات فاضل می توان به شکار لحظه ها و تجربه های شاعرانه رسید.گویی شاعر، شعر را دستمایه ای می داند که این احساس ظریف و ناب را به تسخیر واژگان درآورد و آن ها را ثبت کند.

«فریب خورده عقلم، شکست خورده ی عشق

من ازکه شکوه کنم؟ چون به خود ستم کردم» (ص 49)

«ازاین شادم که درزندان یادت گرچه محبوسم

تو از من چون صدف درسینه مروارید می سازی»(ص47)

قریحه ی نظری در نازک خیالی های شگرف، تداعی های گسترده، تصاویر رنگارنگ و در یک کلام خلاقیت او مشاهده می شود.

«با لب سرخت مرا یاد خدا انداختی

روزگارت خوش که از میخانه، مسجد ساختی» (ص 13)

«ای دل، من اگر راز نگهدار تو بودم

این چشمه ی خشکیده نمی کرد تراوش» ( ص37)

نظری شاعری معناگرا می باشد. عشق ملموس و زمینی و مناسبات آن، عشق الهی، پذیرش تقدیر و دغدغه ی مرگ، مناسبات اجتماعی و دوستداری طبیعت و چند مورد شعر مذهبی هم دارد.

«جای رنجش نیست از دنیا که این تاراجگر

هرچه برد از آنچه روزی خود به دستم داده بود (ص 63)  

«به دنبال چه می گردند مردم در شبستان ها

دراین مسجد که من دیدم فروغ اعتقادی نیست» (ص 19)

«می خرامد غزلی تازه در اندیشه ی ما

شاید آهوی تو رد می شود از بیشه ما» (ص 13)

می توان این مجموعه را در میان دیگر آثار نظری این گونه ارزیابی کرد که سه گانه ها مسیر مشخصی داشتند. در «ضد» مطالبی گفته شده بود که در آثار قبلی نبود. ولی «کتاب» را می توان نمونه ضعیف وتکراری دانست؛ زیرا مخاطب به دنبال (بهترشدن) است.

اشعاری در مجموعه هست به شدت مخاطب پسند، مانند «خداحافظی»؛ ولی انگار اشعاردر دور تکرار قرار گرفته است. درمواردمضامین، واژه ها واصطلاحات به همان گونه که قبلا سروده بودند تکرارشده است. حتی قافیه و ردیف ها هم تکراری است. انگارشاعر، غزل هایش را تقسیم کرده تا در هر مجموعه ای نیمی را رو کند.

استفاده ازمضامین به شیوه ای نو

«کاری به کارعقل ندارم به قول عشق

کشتی شکسته را چه نیازی به ناخدا» (ص 85)  

«ما اهلی عشقیم چه بهتر که بمیرم

جایی که درآن شرط حیات است توحش» (ص 27)

استفاده ازآرایه ایهام تناسب به نحوی که ذهن مخاطب را به کاوش واداشته و از خوانش آن لذت ببرد.

«شو شیرین تو را نازم که بعد از قرن ها

هرکه را لاف عشق زد، نامی هم از فرهاد برد» (ص 63)

«دوستان عاقبت از چاه نجاتم دادند             

بلکه چون برده مرا هم بفروشند، نشد» (ص 29)

مردم گرایی در زبان در استفاده از مثل ها، تکیه کلام های خاص مردم، تصویرها به نوعی که مخاطب عامی را به سوی خود می کشاند و او را ترغیب می کند.

هرچه پریدند پلک های تمنا

مژده ی بی پایان انتظار نیامد» (ص 67)

«چه غم که خلق به حسن تو عیب می گیرند

همیشه زخم زبان،خون بهای زیبایی است» (ص 9)

تلمیح: درجای جای اشعار نظری تلمیح به چشم می خورد و شاید هدف او از استفاده از این آرایه بیان نزدیکی تقدیر و سرنوشت آدمی باگذشتگان خود می باشد. استفاده از داستان ها و شخصیت های تاریخی، ملی و مذهبی در تأثیرگذاری اشعارش بی تأثیر نبوده است.

«مسیحای تو بر من گرچه دیگر جان نمی بخشد

اگریک دم بیاید برمزارم شاد خواهم شد» (ص 43)

«درچرخش تاریخ، چه سرخورده چه سرخوش

دنیا نه به جمشید وفا کرد نه کوروش» (ص 37)

قرینه سازی: تعادل و توازن میان دو مصراع به نوعی که التذاذ ادبی حاصل شود.

«نسبت عشق به من، نسبت جان است به تن

تو بگو من به تو مشتاق ترم یا تو به من (ص 43)

پرواز در قفس: او استاد پرواز در قفس است، قفسی که سه درِ پروازش عشق، زندگی و مرگ است. درآثار قبلی خود نیز به این مورد توجه داشت و در این مجموعه هم این روند را ادامه می دهد و بارها از قفس و پرواز، تنگ و ماهی و دیوار و مرگ گفته است و از مسایل اجتماع، سیاست، اخلاق و تعالیم مذهبی کم ترسخنی رفته و اگر هم باشد مصداق بیرونی ندارد.

«دلیل ازمن مخواه ازسرنوشت پیله ها پیداست             

که از زندان دنیا عاقبت آزاد خواهم شد» (ص 61)

«گرنمی آمیخت با ظاهرپرستی دین ما

سایه ی نفرین نمی افتاد برآمین ما» (ص 39)

کلی گویی: مشکل بزرگ نظری درکلی گویی از عشق است. اوشاعر عاشقانه هاست و دوست دارد که تمامی داستان را درچند بیت بازگوکند. به همین خاطر از جزییات چشم پوشی می کند و تمامی احساس ها را دردایره ی عقل و دل و فراق وصال جای می دهد و عشق را به عقل برتری داده است همانند گذشتگان، ودر این میان خود را اسیرعشق می داند و عقل را مغلوب دل، ولی هیچ توانایی در تغییر و رسیدن به وصل ندارد.

«فریب خورده ی عقلم، شکست خورده ی عشق

من ازکه شکوه کنم؟چون به خود ستم کردم» (ص 49)

«شباهت تو و من هرچه بود، ثابت کرد

که فصل مشترک عشق و عقل تنهایی ست» (ص 9)

نوعی معشوق رنجانی هم درچند بیت به چشم می خورد که از ته مانده های سبک واسوخت است. انگار شاعر به تنگ آمده است و دیگر نمی تواند بی مهری های معشوق را تحمل کند.

«ای بی وفای سنگدل قدر ناشناس

از من همین که دست کشیدی تو را سپاس» (ص 73)

«تمام عمرکوهم خواندی و آتشفشان بودم    

سکوتم گرچه سر تا پا، شبی فریاد خواهم شد (ص 61)

آزاداندیشی: توجه به خود و خودشناسی و رسیدن به نوعی آزاداندیشی درچند شعر به چشم می خورد؛ گویی شاعر می خواهد خود را از تعلقات آزاد نماید.

«از تهی دستی خود شرم ندارم چون سرو

شاخه را دلخوشی میوه کشیده است به زیر» (ص 77)

«فرقی میان طعنه و تعریف خلق نیست

چون رود بگذرد از همه ی سنگریزه ها» (ص 85)

اما چرا شعر فاضل نظری در سال های اخیر طرفداران زیادی داشته است، گذشته از تبلیغاتی که در پشت این شاعر است، استقبال مردم را نمی توان از اشعار او نادیده گرفت. دلایل بسیارند. اینکه شاعر بازبانی ساده، روان به بیان احساس و عواطف درونی آدمی می پردازد، و اهل درد با شنیدن و خواندن اشعارش، شور و شوق و احوال درونی خود می یابند و آن ها را دگرگون کرده و با مخاطبش همدردی وهم داستانی می کند.

نظری در مجموعه ی «کتاب» غمگین تر از آثار پیشین است. شعرش دیگر آن رنگ و رونق پیشین را ندارد. مرگ طلبی در جای جای اشعارش مشاهده می شود. در آغاز مجموعه بر خلاف مجموعه های قبل اندگی از ستم و ستم ستیزی می نویسد و رنگ اجتماعی را در اشعارش پر رنگ تر می کند شاید شاعرخود را مقید به زندگی واتفاقات روزمره کرده و دیگرحال و هوای برای تغییر ندارد.

  • همکار

    همکار

    • ۱۳۹۵/۰۸/۲۲ - ۰۹:۴۵:۰۷

    با سلام
    خواندیم جالب بود.به امید فعالیتهای بیشتر علمی از شما.

  • RogerAneni

    RogerAneni

    • ۱۳۹۶/۰۵/۰۳ - ۱۳:۳۸:۳۸

    Dissertation Writing Service - EssayErudite.com

    Our https://essayerudite.com/dissertation-writing-service/ provides a full-scale writing assistance accessible online 24/7.
    Apart from many other writing companies, we are rather picky when forming a professional staff of experts.
    Moreover, we try to make our every customer feel safe and pleased with the service.

  • EssayPaper

    EssayPaper

    • ۱۳۹۶/۰۵/۰۴ - ۱۲:۲۹:۵۸

    EssayErudite.com is the web's leading provider of quality and professional academic writing.
    When it comes to essay writing, an in-depth research is a big deal. Our experienced writers are professional in many fields of knowledge so that they can assist you with virtually any academic task. We deliver papers of different types: essays, theses, book reviews, case studies, etc.
    We have thousands of satisfied customers who have already recommended us to their friends. Why not follow their example and place your order today?

  • AaauceFug

    AaauceFug

    • ۱۳۹۶/۰۵/۰۸ - ۰۵:۲۵:۴۰

    Segway Verona offers tours that make sure you will enjoy a fun and immerse experience of our beloved city. We combine Segway, our innovative way of transportation, with tours in the historical city centre. Through our explorations of 1 or 2 hours, we will bring you to the most breathtaking spots, so that, if you do not stay long in Verona, we make sure that you see all of the unmissable sights!

    Segway is really easy to use! It is so intuitive that it feels like an extension of the human body. To understand why, consider this: if you stand up and lean forward, so that you are out of balance, you will intuitively put your leg forward. Segway works the same way: to move forward or backward

  • bsolution

    bsolution

    • ۱۳۹۶/۰۵/۳۰ - ۲۱:۱۹:۲۶

    Buy cheap online next day delivery http://www.brandssolution.co.uk/uploads/160_120/pharmacy/monoflocet.html cost per pill canada.

  • Stephenchoom

    Stephenchoom

    • ۱۳۹۶/۰۷/۰۶ - ۱۴:۴۸:۰۸

    [URL="http://writepapersonline.org/writing-research-paper.html"]writing research paper[/URL]
    http://writepapersonline.org/writing-academic-papers.html - writing academic papers
    writing paper with picture - writepapersonline.org/writing-paper-with-picture.html

  • Michaelsnope

    Michaelsnope

    • ۱۳۹۶/۰۷/۰۶ - ۲۰:۴۷:۱۱

    [URL="http://writepapersonline.org/dissertation-case-study.html"]dissertation case study[/URL]
    http://writepapersonline.org/dissertation-case-study.html - dissertation case study
    student research papers - writepapersonline.org/student-research-papers.html

  • EmileloN

    EmileloN

    • ۱۳۹۶/۰۷/۰۸ - ۱۲:۴۷:۵۰

    [URL=http://writepapersonline.org/]Write my research paper for me[/URL]

  • Leonardsic

    Leonardsic

    • ۱۳۹۶/۰۷/۰۹ - ۱۵:۱۹:۰۱

    [URL=http://writepapersonline.org/college-essay-for-admission.html]college essay for admission[/URL]

    http://writepapersonline.org/college-essay-for-admission.html

  • PeterStync

    PeterStync

    • ۱۳۹۶/۰۷/۱۷ - ۱۳:۲۴:۱۷

    [URL=http://writepapersonline.org]college essay for admission[/URL]

    http://writepapersonline.org